![](https://netzeroenergy.gr/wp-content/uploads/2022/07/coral-reef-red-sea-egypt-marsa-alam-2022-02-01-23-40-12-utc-533x400.jpg)
Μια νέα μελέτη είναι η πρώτη που χαρτογραφεί ωκεάνιες περιοχές οι οποίες, αν προστατευτούν εκτενώς, θα βοηθήσουν στην επίλυση κρίσεων που αφορούν το κλίμα, τα τρόφιμα και τη βιοποικιλότητα.
Η νέα μελέτη αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα αξιολόγηση των περιοχών όπου η αυστηρή προστασία των ωκεανών μπορεί να συμβάλει σε μια πιο άφθονη προμήθεια υγιεινών θαλασσινών και να προσφέρει μια φθηνή, φυσική λύση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, εκτός από την προστασία των απειλούμενων ειδών και οικοτόπων.
Όπως αναφέρεται στο Nature, οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένες περιοχές του ωκεανού που θα μπορούσαν να προσφέρουν πολλαπλά οφέλη εάν προστατευτούν. Κάτι τέτοιο θα προστάτευε σχεδόν το 80% των θαλάσσιων ειδών, θα αύξανε τα αλιεύματα κατά περισσότερους από 8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους και θα απέτρεπε την έκλυση περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο τόνων διοξειδίου του άνθρακα προστατεύοντας τον πυθμένα από την αλιεία με τράτα βυθού, μια διαδεδομένη αλλά καταστροφική αλιευτική πρακτική.
Ένα σχέδιο για την προστασία της φύσης
Η μελέτη είναι επίσης η πρώτη που ποσοτικοποιεί τη δυνητική απελευθέρωση CO2 στον ωκεανό από το ψάρεμα με τράτα. Συγκεκριμένα, διαπιστώνει ότι η τράτα εκλύει εκατοντάδες εκατομμύρια τόνους CO2 στον ωκεανό κάθε χρόνο.
«Η ζωή στους ωκεανούς μειώνεται παγκοσμίως λόγω της υπεραλίευσης, της καταστροφής των οικοτόπων και της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, μόνο το 7% του ωκεανού βρίσκεται σήμερα υπό κάποιου είδους προστασία”, λέει ο επικεφαλής συγγραφέας Enric Sala, ερευνητής στη National Geographic Society.
«Σε αυτή τη μελέτη, προωθήσαμε έναν νέο τρόπο για να εντοπίσουμε τα μέρη που – αν προστατευθούν – θα ενισχύσουν την παραγωγή τροφίμων και θα διαφυλάξουν τη θαλάσσια ζωή, ενώ παράλληλα θα μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα», λέει ο Sala. «Είναι σαφές ότι η ανθρωπότητα και η οικονομία θα ωφεληθούν από έναν υγιέστερο ωκεανό. Και μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε αυτά τα οφέλη γρήγορα, αν οι χώρες συνεργαστούν για να προστατεύσουν τουλάχιστον το 30% του ωκεανού μέχρι το 2030».
Για να προσδιορίσουν τις περιοχές προτεραιότητας, οι ερευνητές ανέλυσαν τα μη προστατευόμενα ωκεάνια ύδατα του κόσμου, εστιάζοντας στο βαθμό στον οποίο απειλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες που μπορούν να μειωθούν με προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές (για παράδειγμα, υπεραλίευση και καταστροφή οικοτόπων).
Στη συνέχεια ανέπτυξαν έναν αλγόριθμο για να εντοπίσουν πού οι προστατευόμενες περιοχές θα αποφέρουν τα μεγαλύτερα οφέλη στους τρεις συμπληρωματικούς στόχους της προστασίας της βιοποικιλότητας, της παραγωγής θαλασσινών και του μετριασμού του κλίματος. Χαρτογράφησαν αυτές τις τοποθεσίες για να δημιουργήσουν ένα πρακτικό σχέδιο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι κυβερνήσεις καθώς υλοποιούν τις δεσμεύσεις τους για την προστασία της φύσης.
«Αν και εξετάζουμε τρία βασικά οφέλη που είναι γνωστό ότι παρέχει η προστασία των θαλασσών, αυτό είναι στην πραγματικότητα μόνο η αρχή», λέει η Darcy Bradley, μία εκ των συγγραφέων και συν-διευθύντρια του προγράμματος Ocean and Fisheries Program στο Environmental Market Solutions Lab (emLab) του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα.
«Η προσέγγισή μας είναι ένας τρόπος για να φέρουμε στο τραπέζι της συζήτησης πολλαπλά ενδιαφερόμενα μέρη, να δείξουμε ότι τα συμφέροντά τους μπορούν να ιεραρχηθούν και τελικά να αποδείξουμε ότι υπάρχουν λύσεις που προστατεύουν μεγάλες ωκεάνιες περιοχές και υπηρετούν πολλαπλούς ταυτόχρονους στόχους».
Ο στόχος «30×30»
Η μελέτη δεν παρέχει έναν ενιαίο οδικό χάρτη για τη διατήρηση των ωκεανών, αλλά προσφέρει ένα πρώτο στο είδος του πλαίσιο για να αποφασίσουν οι χώρες ποιες περιοχές θα προστατεύσουν ανάλογα με τις εθνικές τους προτεραιότητες. Ωστόσο, η ανάλυση υποστηρίζει τον ισχυρισμό ότι το 30% είναι η ελάχιστη ποσότητα ωκεανού που πρέπει να προστατεύσει ο κόσμος προκειμένου να προσφέρει πολλαπλά οφέλη στην ανθρωπότητα.
«Δεν υπάρχει μία και μοναδική βέλτιστη λύση για τη διάσωση της θαλάσσιας ζωής και την εξασφάλιση αυτών των άλλων οφελών. Η λύση εξαρτάται από το τι ενδιαφέρει την κοινωνία – ή μια δεδομένη χώρα – και η μελέτη μας παρέχει έναν νέο τρόπο για την ενσωμάτωση αυτών των προτιμήσεων και την εξεύρεση αποτελεσματικών στρατηγικών προστασίας», λέει ο συν-συγγραφέας Juan Mayorga, θαλάσσιος επιστήμονας στο emLab καθώς και στο National Geographic Society.
Η μελέτη έρχεται ενόψει της 15ης Διάσκεψης των Μερών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιοποικιλότητα, η οποία θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο στο Κουνμίνγκ της Κίνας. Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι 190 χωρών για να οριστικοποιήσουν μια συμφωνία για τον τερματισμό της παγκόσμιας κρίσης της βιοποικιλότητας.
Ο στόχος της προστασίας του 30% της γης και των ωκεανών του πλανήτη έως το 2030 (ο στόχος «30×30») αναμένεται να αποτελέσει πυλώνα της συνθήκης. Η έκθεση ακολουθεί τις δεσμεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων για την επίτευξη αυτού του στόχου σε εθνική και παγκόσμια κλίμακα.
«Οι λύσεις με πολλαπλά οφέλη είναι ελκυστικές τόσο για τους πολίτες όσο και για τους ηγέτες», λέει η συν-συγγραφέας Jane Lubchenco, καθηγήτρια στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον.
«Η πρωτοποριακή μας προσέγγιση τους επιτρέπει να εντοπίσουν τα μέρη που, αν προστατευθούν, θα συμβάλουν σημαντικά σε τρία μεγάλα προβλήματα ταυτόχρονα: την επισιτιστική ασφάλεια, την κλιματική αλλαγή και την απώλεια της βιοποικιλότητας. Η καινοτομία μας στη μεθοδολογία μπορεί να αποφέρει πολλαπλά οφέλη για τη φύση και τους ανθρώπους».
4 προστατευόμενες ωκεάνιες περιοχές
Η έκθεση εντοπίζει εξαιρετικά διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές στις οποίες τα είδη και τα οικοσυστήματα αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες απειλές από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η καθιέρωση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών με αυστηρούς κανονισμούς σε αυτά τα μέρη θα διασφάλιζε περισσότερο από το 80% των περιοχών εξάπλωσης των απειλούμενων ειδών, σε σχέση με τη σημερινή κάλυψη που είναι μικρότερη από 2%. Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι οι περιοχές προτεραιότητας βρίσκονται σε ολόκληρο τον ωκεανό, με τη συντριπτική πλειονότητά τους να περιλαμβάνεται στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) των παράκτιων κρατών, μήκους 200 μιλίων.
Πρόσθετοι στόχοι προστασίας εντοπίζονται στην ανοικτή θάλασσα, η οποία διέπεται από το διεθνές δίκαιο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η μεσοατλαντική υφαλορράχη (μια τεράστια υποθαλάσσια οροσειρά), το οροπέδιο Μασκαρέν στον Ινδικό Ωκεανό, η υφαλορράχη Νάζκα στη δυτική ακτή της Νότιας Αμερικής, και η νοτιοδυτική ινδική υφαλορράχη μεταξύ Αφρικής και Ανταρκτικής.
«Ίσως το πιο εντυπωσιακό και ενθαρρυντικό αποτέλεσμα είναι το τεράστιο κέρδος που μπορούμε να αποκομίσουμε για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας προστατεύοντας μόλις το 21% του ωκεανού, αν επιλέξουμε προσεκτικά τη θέση των αυστηρά προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών», λέει ο συν-συγγραφέας David Mouillot, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ στη Γαλλία.
«Μια αξιοσημείωτη προτεραιότητα για την προστασία είναι η Ανταρκτική, η οποία σήμερα έχει ελάχιστη προστασία, αλλά προβλέπεται να φιλοξενήσει πολλά ευάλωτα είδη στο εγγύς μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής».
Η απαγόρευση της αλιείας θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγή ψαριών
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι συνετά τοποθετημένες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές που απαγορεύουν την αλιεία θα ενίσχυαν στην πραγματικότητα την παραγωγή ψαριών σε μια εποχή που οι προμήθειες άγρια αλιευμένων ψαριών μειώνονται και η ζήτηση αυξάνεται. Με τον τρόπο αυτό, η μελέτη αντικρούει μια μακροχρόνια άποψη ότι η προστασία των ωκεανών βλάπτει την αλιεία. Αντίθετα, ανοίγει νέες ευκαιρίες για την αναζωογόνηση του κλάδου, την ώρα που αυτός υποφέρει από την ύφεση λόγω της υπεραλίευσης και των επιπτώσεων της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το κλείσιμο περιοχών για την αλιεία βλάπτει τα αλιευτικά συμφέροντα. Αλλά ο χειρότερος εχθρός της επιτυχημένης αλιείας είναι η υπεραλίευση, όχι οι προστατευόμενες περιοχές», λέει ο επικεφαλής συγγραφέας Sala. Η μελέτη διαπιστώνει ότι η προστασία των σωστών περιοχών θα μπορούσε να αυξήσει την αλίευση θαλασσινών κατά πάνω από 8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους.
«Είναι απλό: Όταν παύει η υπεραλίευση και άλλες επιζήμιες δραστηριότητες, η θαλάσσια ζωή ανακάμπτει», λέει ο συν-συγγραφέας Reniel Cabral, βοηθός ερευνητής στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Επιστήμης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα και στη Σχολή Περιβαλλοντικής Επιστήμης και Διαχείρισης Bren.
«Μετά την εφαρμογή των προστατευτικών μέτρων, η ποικιλομορφία και η αφθονία της θαλάσσιας ζωής αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου, με τη μετρήσιμη ανάκαμψη εντός των αποθεμάτων να συμβαίνει σε μόλις τρία χρόνια. Τα είδη-στόχοι και τα μεγάλα αρπακτικά επιστρέφουν και ολόκληρα οικοσυστήματα αποκαθίστανται εντός των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών. Με την πάροδο του χρόνου, ο ωκεανός μπορεί να αυτοθεραπευτεί και να προσφέρει και πάλι υπηρεσίες στην ανθρωπότητα».
Τράτα και άνθρακας
Η μελέτη είναι επίσης η πρώτη που υπολογίζει τις κλιματικές επιπτώσεις της τράτας βυθού, μιας καταστροφικής αλιευτικής μεθόδου που χρησιμοποιείται παγκοσμίως και κατά την οποία τα σκάφη σέρνουν βαριά δίχτυα στον πυθμένα των ωκεανών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ποσότητα CO2 που απελευθερώνεται στον ωκεανό από αυτή την πρακτική είναι μεγαλύτερη από τις ετήσιες εκπομπές άνθρακα των περισσότερων χωρών, μεγαλύτερη ακόμη και από τις εκπομπές από τον κλάδο της αεροπορίας παγκοσμίως.
«Ο πυθμένας των ωκεανών είναι η μεγαλύτερη αποθήκη άνθρακα στον κόσμο. Αν θέλουμε να πετύχουμε να σταματήσουμε την υπερθέρμανση του πλανήτη, πρέπει να αφήσουμε τον πλούσιο σε άνθρακα βυθό αδιατάρακτο», λέει η συν-συγγραφέας Trisha Atwood του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Γιούτα.
«Ωστόσο, κάθε μέρα, ψαρεύουμε με τράτα τον βυθό της θάλασσας, εξαντλώντας τη βιοποικιλότητά του και κινητοποιώντας άνθρακα χιλιετιών, επιδεινώνοντας έτσι την κλιματική αλλαγή. Τα ευρήματά μας σχετικά με τις κλιματικές επιπτώσεις της τράτας βυθού θα καταστήσουν τις δραστηριότητες στον πυθμένα του ωκεανού δύσκολο να αγνοηθούν στα σχέδια για το κλίμα στο μέλλον».
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι χώρες με μεγάλα εθνικά ύδατα και μεγάλη βιομηχανική αλιεία με τράτες βυθού έχουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες να συμβάλουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μέσω της προστασίας των αποθεμάτων άνθρακα. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι η προστασία μόνο του 4% του ωκεανού – κυρίως εντός των εθνικών υδάτων – θα εξαλείψει το 90% του σημερινού κινδύνου διαταραχής του άνθρακα λόγω της αλιείας με τράτες βυθού.
Καλύπτοντας ένα κενό γνώσης
Το εύρος των ευρημάτων της μελέτης συμβάλλει στην κάλυψη ενός κενού στις γνώσεις μας σχετικά με τις επιπτώσεις της προστασίας των ωκεανών, η οποία μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί επαρκώς σε σχέση με την προστασία της ξηράς.
«Ο ωκεανός καλύπτει το 70% της Γης – ωστόσο, μέχρι τώρα, η σημασία του για την επίλυση των προκλήσεων της εποχής μας είχε αγνοηθεί», λέει ο συν-συγγραφέας Boris Worm, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Dalhousie στο Halifax της Νέας Σκωτίας.
«Η έξυπνη προστασία των ωκεανών θα συμβάλει στην παροχή φθηνών φυσικών λύσεων για το κλίμα, θα κάνει τα θαλασσινά πιο άφθονα και θα διαφυλάξει τα απειλούμενα θαλάσσια είδη – και όλα αυτά ταυτόχρονα. Τα οφέλη είναι ξεκάθαρα. Αν θέλουμε να λύσουμε τις τρεις πιο πιεστικές προκλήσεις του αιώνα μας – την απώλεια βιοποικιλότητας, την κλιματική αλλαγή και την έλλειψη τροφίμων – πρέπει να προστατεύσουμε τους ωκεανούς μας».
Πηγή: World Economic Forum
5 λόγοι για τους οποίους η υγεία των ωκεανών συνδέεται με τα ανθρώπινα δικαιώματα
Πράσινη Συμφωνία: Η ΕΕ ανακοινώνει δεσμεύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ για την προστασία των ωκεανών